Adım Adım Nasıl Hac Yapılır?

Hac Nasıl Yapılır?

İslamın 5 şartından birisi olan ve gücü yeten her Müslümana ömründe bir kez gitmesinin farz olduğu hac ibadeti, yerine getirilmesi gereken çok sayıda yükümlülüğe sahiptir.

Haccın yükümlülüklerini yerine getirmek, hacca layık olmak, onu hak etmek ve layıkıyla bu görevi tamamlamak çok önemlidir. Bunun için hacca gidecek olan kişi çok önceden manevi hazırlıklarını da yapmalıdır.

Hacca gidecek müminin ilk dikkat etmesi gereken şey hac parasının helal kazanç olmasıdır. Hacca gidecek olan Müslüman, hac masraflarına asla haram para karıştırmamalı ve varsa borçlarını ödeyip helallik almalıdır.

Hacı adaylarının yapacağı ilk şey Allah Teala’dan (c.c.) bağışlanmak için af dileyip tövbe istiğfar etmektir. Hacı adayı eğer namaz borçları varsa mümkün mertebe kaza namazı kılar, kazaya bıraktığı başka ibadetleri varsa (oruç vs.) hepsini mümkün olduğu kadar kaza eder. Hacı adayı hac için yola çıkmadan önce de evinde iki rekat namaz kılar.

Hacca gidecek olan müminler Mikat bölgesine gitmeden önce, tırnaklarını kesmeli ve vücut temizliğini tamamlayıp gusül abdestini almalıdır.

**Mikat Bölgesi; Hacca gidenlerin, Mekke'ye varmadan önce yıkanıp
temizlendikleri ve ihrama girdikleri yerdir. 
Hac yapacak kişinin Mekke yakınlarında, ihramsız geçmemesi gereken 
sınıra Mikat denir. Mekke’de Mikat sınırına gelen kişinin 
kesinlikle ihrama bürünmüş olması gerekir.

Tövbe istiğfar edip, kazalarını kaza edip, temizliğini yapıp, guslünü alan ve iki rekat namazını kılan hacı adayının unutmaması gereken bir diğer hazırlık da yakınlarıyla helalleşmektir.

Hacı adayları hac yolculuğu süresince insanlara davranış biçimlerine, konuşmalarına özen göstermeli, başkalarını incitecek söz ve davranışlarda bulunmamalıdır. Hacı adayları bu kutsal yolculuk boyunca Allah Teala’nın (c.c.) Müslümanlara yakıştırmadığı en ufak düşünce, söz ve tavırdan sakınmalıdırlar .

Hacı adayları ihrama girme yeri olan Mikat bölgesine gelmeden hemen önce de eğer mümkünse vücut temizliklerini ve gusüllerini tekrar edebilirler.

1. İhram

Hacı adaylarının Mikat bölgesine gelmeden evvel yapacakları en önemli şeylerden ilki ihrama girmektir. İhram haccın farzlarındandır.

İhram için erkekler; tüm kıyafetlerini çıkartarak ihram kıyafetini oluşturan Izar ve Rida denilen iki parça örtüye sarılmalıdır. Erkekler yalnızca Izar ve Rida ile sarınıp, başlarını ve ayaklarını açıkta bırakır şekilde ihrama girerler. Erkekler için bu şekilde ihrama girmek zorunludur.

Kadınlar ise kıyafetlerini çıkartıp bu kumaşlarla örtünmezler. Yalnızca süsten uzak, vücut hatlarını belli etmeyecek şekilde, İslama uygun olarak temiz, kapalı ve sade elbiselerle örtünürler. Kadınlar genellikle düz beyaz bir elbise ile beyaz eşarp kullanarak ihrama girerler.

İhrama giren kadın ve erkekler ihramlı bir şekilde Mikat mahaline gidebilirler. Mikat mahaline giden hacı adayları burada haccın sünnetlerinden olan iki rekatlık ihram namazını eda edip hacca niyet ederler.

Hacca niyet; 
Allahümme inni üridül hacce feyessirha vetegabbelha mini.” 
Anlamı; 
“Allahım senin rızan için haccımı yapmak istiyorum. 
Haccımı bana kolaylaştır ve kabul buyur.”

İhram kıyafetleriyle örtünüp, ihram namazını kılan ve niyetini yapan hacı adayları tüm bunları yaptıktan sonra telbiye getirirler. Bundan sonra Kabe-i Şerif’i görene kadar mümkün mertebe telbiye getirmek makbuldür. Hacı adayları telbiye de getirildikten sonra artık ihrama girmiş olurlar.

Telbiye;
"Lebbeyk Allahümme lebbeyk, lebbeyke lâ şerike leke lebbeyk,
innelhamde ve’n-ni’mete leke ve’l mülk lâ şerike lek."

2. Tavaf

İhramdan sonra tavaf da haccın farzlarından birisidir.

İhramını tamamlayan hacı adayları sürekli telbiye ve tekbir getirerek Harem-i Şerif’e doğru giderler. Kabe’yi görünce telbiyeyi sonlandıran hacı adayları tehlil ve tekbirler eşliğinde dualar ederler.

Daha sonra Kabe-i Şerif’i sol taraflarına alarak Hacer’ül Esved taşından itibaren tavafın ilk şavtına başlarlar.

Şavt; Kâbe’nin etrafında bir tur dönmektir.
7 şavt 1 tavaf eder. 

Her şavtta dua eder, salavat getirir, şavtlarda ve belirli noktalarda okunacak duaları ezberden ya da kitapçıklardan okuyabilir, Rabbena dualarını zikredebilirler.
Bunun için Hacda Tavaf Sırasında Okunacak Dualar Hangileridir? yazımızdan yardım alabilirsiniz.

7 şavtın ardından, Kabe bir kez tavaf edilmiş olur. Kabe-i Şerif’in etrafında 7 tur dönüp bir kez tavafını tamamlamış olan müminlerin, ardından iki rekat tavaf namazı kılmaları gerekir.

Tavaf namazının Makam-ı İbrahim’de kılınması daha makbuldür fakat orada yer olmaması durumunda harem bölgesi içerisinde herhangi bir noktada da tavaf namazı eda edilebilir. Bu şekilde Kabe-i Şerif’i bir kez tavaf etmiş olmak tamamlanmış olur. Elbette ki Kabe-i Şerif defalarca tavaf edilebilir.

Hacı adayları tavaftan sonra zemzem suyu içebilirler. Tavaftan sonra zemzem içmek sünnettir. Ayrıca tavafın kesintisiz olarak yapılması da sünnettir ve fırsat buldukça yapılan nafile tavaflar da yine hacı adayı için hayırlıdır.

3. Sa’y

Sa’y, koşmak, hızlı yürümek demektir.
Hacda (ve umrede) Safa ve Merve tepeleri arasında 7 kere yapılan gidiş-dönüşe sa’y denir. Sa’y haccın vaciplerindendir. Bazı mezhepler sa’yı farz kabul etmektedir.

Sa’y, Kabe-i Şerif’in doğu tarafında kalan Safa tepesinden başlar. Merve tepesine 4 gidiş Safa tepesine 3 dönüş olmak üzere yapılmış olur. Safa’dan Merve’ye her bir gidişe ve Merve’den Safa’ya her bir dönüşe de yine şavt denmektedir.

Sa’y yapılan Safa ile Merve tepelerinin aralarındaki mesafe ise ortalama 400 metre uzunluğundadır ve bu alana da mes’a denir.

Sa’y yapmak için ilk önce Safa tepesine çıkılır ve bu tepedeyken Kabe’de Hacer’ül Esved’in olduğu yöne dönülerek Kabe-i Şerif selamlanır. Ardından sa’y için niyet edilir ve Merve tepesine doğru yürünmeye başlanır. 7 şavttan oluşan gidiş geliş tamamlanınca Merve tepesinde olmuş olan hacı adayları, Merve tepesinde de Kabe’ye dönerek dua edilir.

Sa’y genellikle Arafat’a çıkmadan önce yapılsa da Arafat’a çıkmadan önce haccın sa’yını yapmamış olan hacı adayları, ziyaret tavafından sonra da hac say’ını yapabilirler.

4. Arafat

Arafat’ta vakfeye durmak da haccın farzlarındandır.

Zilhicce’nin 8. günü, tekbir, telbiye, tehlil, salavat ve zikirlerle Arafat’a doğru hareket edilir. Arafat’a doğru giderken bol bol dua edip salavat getirilir.

Arafat’a varan hacılar burada çadırlara yerleşerek buradaki vakitlerini Kur’an okumayla, dua etmeyle, namaz kılıp tesbihle değerlendirirler.

Öğle vakti olunca ise, öğle namazı ve ikindi namazı cemaat ile birlikte kılınır. Buna da Cem-i Takdim denilir. Cem-i Takdim’in ardından da vakfe yapılır, hacılar akşam namazına kadar Arafat’ta ibadet ile meşgul olurlar.

Akşam namazından önce de Müzdelife‘ye doğru hareket edilir.

5. Müzdelife

Arafat vakfesi yapan hacılar Müzdelife’ye gelirler. Müzdelife’de yatsı vaktine kadar ibadetle meşgul olunur. Müzdelife haccın vaciplerindendir.

Yatsı vakti girince de önce akşam namazı ardından da yatsı namazı kılınır. Müzdelife’de akşam ve yatsı namazlarının birlikte kılınmasına Cem-i Tehir denir.

Hacılar zikir, dua, salavat, Kur’an okuma, nafile ibadetler gibi ibadetlerle Müzdelife vakfesini tamamlarlar. Ayrıca hacılar şeytan taşlama’da kullanacakları taşları da Müzdelife’de toplarlar.

Müzdelife’nin ardından Mina’ya doğru gidilir.

6. Mina ve Şeytan Taşlama

Hacıların şeytan taşladığı, kurban kestiği ve bayram günlerinde konaklama yaptığı yer Mina’dır. Şeytan taşlamak da haccın vaciplerindendir.

Bayramın 1,2,3 ve 4. günlerinde, Mina’da bulunan üç taş kümesi usulüne uygun olarak taşlanır. Üç taş kümesi, “büyük şeytan-akabe cemresi” , “orta şeytan-orta cemre” ve “küçük şeytan-küçük cemre” olarak adlandırılır.

Kurban Bayramı’nın ilk günü, büyük şeytana 7 taş, 2, 3 ve 4. günlerinde ise her üç şeytana 7’şerden toplam 21 taş atılır.
Şeytan taşlamalar küçükten büyüğe doğru yapılır. Ancak 4. gün istisnai bir durumdur. Eğer Mina’da kalınmıyorsa 4. gün taş atılmamaktadır.

Bayramın 1. Günü; 
şeytan taşlama vakti gece yarısından itibaren başlar 
ve bayramın ikinci günü tan yeri ağarıncaya kadar devam eder. 
Akabe Cemresine (Büyük şeytan) 7 taş atılır.
(Kurban bugün kesilir ve aynı gün traş olup ihramdan çıktıktan sonra
Ziyaret Tavaf’ı için Mekke’ye gidilerek Kâbe tavaf edilir.) 
Bayramın 2. Günü; 
şeytan taşlama vakti öğlen güneşin tepe noktasına gelip 
batıya yönelmesiyle birlikte başlar ve gece tan yeri ağarıncaya kadar 
devam eder. 
Küçük şeytandan başlanarak her üç şeytana 7’şerden toplam 21 taş atılır.
Bayramın 3. Günü;
ikinci gün ile aynıdır, taşlama zamanı öğle vakti ile tan yeri ağarıncaya
kadardır ve yine küçükten başlanarak üç şeytana da 7 şer taş atılır.
(Aynı gün Mina’dan Mekke’ye dönülünce veda tavafı yapılabilir.)

Vaktinde atılamayan taşların, bayramın dördüncü günü güneş batıncaya kadar atılması vaciptir.

7. Hac Kurbanı

Hac kurbanı, Harem Bölgesi sınırları içerisinde kesilir.
Hac kurbanının sünnete uygun olmasını isteyen hacılar, kurbanın ilk günü Mina’da büyük şeytanı taşladıktan sonra kurbanlarını keserler.

Kurban kesme vakti bayramın 1. günü tan yerinin ağarmaya başlamasından itibaren başlar ve bayram boyunca kurban kesilebilir.
Hac kurbanının etinden sahibi dahil herkes yiyebilir.

Kurbanlarını şeytan taşlamadan sonra bayramın 4. günü de kesen hacılar yoğunluktadır. Bunda bir sakınca yoktur. Hac kurbanı, hac çeşidine göre farklılık gösteren durumlardan birisidir.

Ayrıca bknz; Hac Hangi Aylarda Yapılır? Haccın Çeşitleri Nelerdir?

8. Tıraş Olup İhramdan Çıkmak:

Bayramın ilk günü Mina’da büyük şeytan taşlanır ardından kurban kesilir ve bunun sonrasında da tıraş olunup ihramdan çıkılır. Bu sıralama sünnete uygun olan sıralamadır.

Fakat her hacı kurbanını hacda kesmez ya da şeytan taşlamadan önce ihramdan çıkabilir. Bu sebeple taş atmadan ya da kurban kesmeden de buraya kadar haccın farzları yerine getirilmiş olduğu için tıraş olup ihramdan çıkmak mümkündür.

Ziyaret Tavafı

Ziyaret tavafı, haccın iki rüknünden birisidir. Buna “İfada tavafı” da denilir.

Ziyaret tavafının vakti, bayramın ilk günü gece yarısından itibaren başlar, ömrün sonuna kadar devam eder. Uygulamada ziyaret tavafı, tıraş olup ihramdan çıktıktan sonra yapılmaktadır.


Bir önceki yazımızda Hacda Tavaf Sırasında Okunacak Dualar Hangileridir? sorusunu yanıtladık.
İlgili yazılardan bazıları;
Hac ve Umre Aşısı Hakkında Tüm Bilgiler!
Kurbanın Mahiyeti ve Hükmü
Hac Nedir? Hac ile İlgili Ayetler Nelerdir?
Ramazan Umresinin Fazileti!
Hac Hangi Aylarda Yapılır? Haccın Çeşitleri Nelerdir?
Hac Neden Farz Oldu?
Umre Dönüşü Neler Yapılmalı?
Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) İlk Hutbesi
Umre Yolcuları İçin Dualar

Bir Cevap Yazın